Το βήμα που ταξιδεύει στο κινητό: Νεαροί δάσκαλοι χορού στην εποχή του TikTok

Στο κινητό της Έλενας, η οθόνη έχει γεμίσει από κλιπ δεκαπέντε δευτερολέπτων: μισός σέρρος, ένα δίπλο με στροφή, ένα καλαματιανό που κόβεται απότομα στο τέλος. «Τα ανεβάζω γιατί τα βλέπουν τα παιδιά εκεί», λέει γελώντας. «Αλλά το βήμα δεν μαθαίνεται σε δεκαπέντε δευτερόλεπτα. Αυτό το ξέρουμε κι οι δυο μας».

Η Έλενα είναι είκοσιεννιά χρονών, δίνει μαθήματα πληροφορικής το πρωί και διδάσκει παραδοσιακούς χορούς σε ένα χορευτικό της επαρχίας απόψε. Ανήκει σε μια γενιά δασκάλων που μεγάλωσε με δύο ταχύτητες: την ταχύτητα του διαδικτύου και την ταχύτητα του χορού, που δεν άλλαξε εδώ και εκατό χρόνια.

Σαράντα δευτερόλεπτα κριτική

Τα σύντομα βίντεο έχουν φέρει στο χορό κόσμο που δεν θα πλησίαζε ποτέ έναν σύλλογο. «Έρχονται στο μάθημα και ξέρουν ήδη πώς μοιάζει ο τσάμικος. Είναι σαν να έχουν δει την ταινία πριν διαβάσουν το βιβλίο», μας λέει ο Γιάννης, τριάντα δύο ετών, που κρατά το χορευτικό ενός σωματείου στη Θεσσαλία.

Το κέρδος είναι φανερό: η πόρτα άνοιξε. Παιδιά από την πόλη, γονείς που δεν είχαν καμία σχέση με το χορευτικό, even νέοι που πρωτοάκουσαν για τον μπάλο από ένα κλιπ. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το βίντεο γίνεται ο δάσκαλος. «Στο TikTok βλέπεις το αποτέλεσμα. Δεν βλέπεις τα δυο χρόνια που το παιδί κουβαλάει το πήχη λάθος μέχρι να το ισιώσει», εξηγεί η Έλενα.

Ο αργός δρόμος

Στα χορευτικά, ο ρυθμός είναι άλλος. Το ίδιο βήμα δουλεύεται εβδομάδες. Μαθαίνει το σώμα πριν το μυαλό. Μαθαίνει και κάτι που δεν χωράει σε βίντεο: την αίσθηση του κύκλου, το πώς κρατάς τον διπλανό σου από την παλάμη, το πώς μπαίνεις στη σειρά χωρίς να σε πει κανείς.

«Ο χορός μας είναι χορός κύκλου. Δεν υπάρχει σόλο, δεν υπάρχει βιτρίνα. Αυτό δεν το μαθαίνεις από την οθόνη», λέει ο Γιάννης. Και οι δύο δάσκαλοι συμφωνούν σε κάτι ακόμα: το βίντεο είναι καλή βιτρίνα, κακή σχολή. Όποιος μάθει το βήμα μόνο από την οθόνη, χάνει το μισό — το μισό που ακούγεται από τη γκάιντα και όχι από τα ηχεία.

Όταν η παράδοση γίνεται trend

Υπάρχει βέβαια και η άλλη όψη: ο χορός που γίνεται viral παύει κάπως να ανήκει σε κάποιον. Ο καλαματιανός που χορεύεται σε γκαράζ στο Λος Άντζελες δεν έχει πια ανάγκη από το πανηγύρι. Κάποιοι το βρίσκουν ωραίο, κάποιοι το βρίσκουν κενό. Η Έλενα το βάζει απλά: «Ας το χορεύουν όλοι. Εμείς θα κρατήσουμε το πώς χορεύεται εδώ, με τον τρόπο που μας έμαθαν οι γιαγιάδες μας».

Στο τέλος της συζήτησης, μας έδειξε το κινητό της. Το τελευταίο της βίντεο είχε 40.000 θεάσεις. Το βράδυ, στο χωριανό του γιορτής, τα παιδιά που το είδαν χόρεψαν τον κύκλο — αργά, σωστά, με τα χέρια δεμένα. «Εκεί κερδάει η παράδοση», είπε. «Ο υπόλοιπος θόρυβος είναι διαφήμιση».