Almissa Cultural Circle All articles
Βιβλία & Ανάγνωση

Το ράφι που διαβάζει τη γειτονιά: Βιβλία με αφιερώσεις και ξεχασμένα σημειώματα

Almissa Cultural Circle
Το ράφι που διαβάζει τη γειτονιά: Βιβλία με αφιερώσεις και ξεχασμένα σημειώματα

Photo: Grendelkhan, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Στη γωνία ενός δρόμου που δεν λέει πολλά, υπάρχει ένα ράφι. Δεν έχει ταμπέλα, δεν έχει ωράριο, δεν έχει υπάλληλο. Έχει βιβλία. Άλλα στέκονται όρθια, άλλα γέρνουν, άλλα περιμένουν ανάποδα, σαν να θέλουν να διαβαστούν με άλλο τρόπο. Οι περαστικοί σταματούν, κοιτούν, παίρνουν έναν τίτλο, αφήνουν έναν άλλο. Η ανταλλαγή γίνεται χωρίς χειραψία. Κι όμως, κάθε βιβλίο κουβαλά μια ιστορία που δεν είναι μόνο η ιστορία του.

Ένα ράφι χωρίς ταμπέλα

Το ράφι βρίσκεται έξω από ένα μικρό μαγαζί και στήνεται εδώ και λίγα χρόνια. Κάποιος άφησε πρώτος μια στοίβα αστυνομικά μυθιστορήματα. Μετά ήρθαν ποιήματα, βιβλία μαγειρικής, παιδικά παραμύθια, ένας τόμος ιστορίας, δύο λεξικά. Η κυρία Άννα, που περνάει κάθε πρωί, λέει ότι το ράφι «γεμίζει μόνο του». Δεν ξέρει ποιος το φροντίζει. Υποψιάζεται τον ιδιοκτήτη του μαγαζιού, αλλά εκείνος χαμογελά και δεν απαντά.

Η λογική είναι απλή: παίρνεις ένα βιβλίο, αφήνεις ένα βιβλίο. Δεν χρειάζεται εγγραφή. Δεν υπάρχει ποινή για καθυστέρηση. Κάποιες φορές τα βιβλία επιστρέφουν, κάποιες όχι. Κάποιες φορές επιστρέφουν με σημάδια: ένα τσακισμένο αυτί, μια κηλίδα καφέ, μια αφιέρωση που δεν απευθύνεται στον επόμενο αναγνώστη αλλά σε κάποιον παλιό.

Τα ίχνη των αναγνωστών

Το πιο ενδιαφέρον σε αυτό το ράφι δεν είναι οι τίτλοι. Είναι τα περιθώρια. Σε ένα μυθιστόρημα, κάποιος έχει υπογραμμίσει μια πρόταση και δίπλα έχει γράψει «ισχύει». Σε ένα βιβλίο μαγειρικής, μια συνταγή έχει διόρθωση με μολύβι: «λιγότερο αλάτι». Σε ένα παλιό αστυνομικό, υπάρχει ένα δελτίο βιβλιοθήκης με ημερομηνίες από τα τέλη του ’90. Το βιβλίο βγήκε κάποτε δανεικό, επέστρεψε, χάθηκε, ξαναβρέθηκε. Τώρα στέκει εκεί, χωρίς σφραγίδα.

Ο Στέλιος, τακτικός επισκέπτης, λέει ότι ψάχνει πάντα τις αφιερώσεις. «Μου αρέσει να βρίσκω βιβλία που κάποιος χάρισε σε κάποιον άλλο. Είναι σαν να διαβάζω δύο ιστορίες μαζί». Μια φορά βρήκε ένα βιβλίο με την αφιέρωση «Στη Μαρία, για τα δύσκολα βράδια». Δεν ήξερε τη Μαρία. Δεν ήξερε ούτε ποιος το έγραψε. Πήρε το βιβλίο, το διάβασε και το επέστρεψε. Δεν πρόσθεσε τίποτα. «Δεν είχα κάτι να πω», εξηγεί.

Ποιοι αφήνουν και ποιοι παίρνουν

Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν το ράφι δεν είναι μόνο βιβλιόφιλοι. Είναι γείτονες που ξεκαθαρίζουν τη βιβλιοθήκη τους, φοιτητές που φεύγουν, επισκέπτες που τελείωσαν ένα βιβλίο στις διακοπές και δεν θέλουν να το κουβαλήσουν πίσω. Κάποιοι αφήνουν πέντε βιβλία μαζί και παίρνουν ένα. Κάποιοι παίρνουν δύο και αφήνουν μηδέν. Το σύστημα δεν είναι δίκαιο, αλλά λειτουργεί. Όπως συμβαίνει συχνά στις γειτονιές, η εμπιστοσύνη κάνει τη δουλειά που θα έκανε ένας κανονισμός.

Υπάρχουν και εκείνοι που το θεωρούν πρόβλημα. Ένας κάτοικος παραπονιέται ότι τα βιβλία μαζεύουν υγρασία. Μια άλλη λέει ότι κάποια στιγμή το ράφι γέμισε διαφημιστικά φυλλάδια. Κανείς όμως δεν ζήτησε να κλείσει. Το πολύ-πολύ να τακτοποιήσει. Η γειτονιά φαίνεται να έχει αποδεχτεί ότι αυτό το μικρό έπιπλο στον δρόμο είναι πλέον μέρος της καθημερινότητάς της.

Μια μικρή βιβλιοθήκη, μια μεγάλη συνήθεια

Το ράφι δεν αντικαθιστά τη δημόσια βιβλιοθήκη. Δεν έχει κατάλογο, δεν έχει βοήθεια στην έρευνα, δεν έχει πρόγραμμα για παιδιά. Έχει όμως κάτι άλλο: την τυχαιότητα. Κάποιος που δεν θα διάλεγε ποτέ ένα βιβλίο ποίησης μπορεί να το πάρει επειδή είναι εκεί, δίπλα σε έναν οδηγό κηπουρικής. Η τυχαιότητα είναι ένας παλιός τρόπος να ανακαλύπτεις τι σου αρέσει.

Ο Κύκλος Almissa σκέφτεται να καταγράψει τις αφιερώσεις και τις σημειώσεις που βρίσκονται στα βιβλία του ραφιού. Όχι για να τα «σώσει» από τη φθορά, αλλά για να κρατήσει μια εικόνα της γειτονιάς όπως τη διαβάζει ο κόσμος. Όποιος περνάει μπορεί να αφήσει το δικό του βιβλίο. Ίσως κάποιος το πάρει, το διαβάσει και το αφήσει ξανά. Ίσως γράψει μια λέξη στο περιθώριο. Το ράφι θα συνεχίσει να γεμίζει. Δεν χρειάζεται ταμπέλα.

All Articles

Related Articles

Κρυφά βλέμματα, ανοιχτά μπαλκόνια: Οι έρωτες που μεγάλωσαν στην Almissa

Κρυφά βλέμματα, ανοιχτά μπαλκόνια: Οι έρωτες που μεγάλωσαν στην Almissa

Χρώμα στον τοίχο, συνάντηση στην πλατεία: Η τοιχογραφία που άλλαξε τη γωνία της Almissa

Χρώμα στον τοίχο, συνάντηση στην πλατεία: Η τοιχογραφία που άλλαξε τη γωνία της Almissa

Η σκάλα των φωνών: Πώς η καντάδα ανεβαίνει ξανά στα μπαλκόνια της Almissa