Χρώμα στον τοίχο, συνάντηση στην πλατεία: Η τοιχογραφία που άλλαξε τη γωνία της Almissa
Photo: Irvin Parco Sto. Tomas, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Υπάρχουν τοίχοι που τους προσπερνάς χρόνια και δεν τους βλέπεις. Μετά έρχεται μια μέρα που ο τοίχος γίνεται σκηνικό. Στην Almissa, αυτό συνέβη σε έναν από τους πιο κεντρικούς δρόμους: μια μεγάλη τοιχογραφία άλλαξε τη γωνία, όχι μόνο χρωματικά αλλά και καθημερινά. Ο κόσμος σταματάει, βγάζει φωτογραφίες, δίνει ραντεβού εκεί. Ο τοίχος έγινε σημείο συνάντησης.
Από μια πρόταση σε έναν τοίχο
Η ιδέα ξεκίνησε από μια ομάδα κατοίκων που ήθελε να αξιοποιήσει έναν χώρο που είχε μείνει παραμελημένος. Στην αρχή συζητήθηκαν πολλά: λουλούδια, θάλασσα, παιδιά που παίζουν, παλιά επαγγέλματα. Κανείς δεν ήθελε μια ζωγραφιά που θα έμοιαζε ξένη προς τη γειτονιά. Έτσι, αντί να αποφασίσει μια επιτροπή, άνοιξε μια σειρά συναντήσεων. Οι κάτοικοι έφεραν φωτογραφίες, αναμνήσεις και προτάσεις. Ένας παππούς έφερε μια φωτογραφία από το παλιό καφενείο. Ένα παιδί ζωγράφισε ένα πουλί που δεν υπήρχε πουθενά αλλού.
Η τελική σύνθεση δεν είναι μια σκηνή. Είναι ένα κολάζ από σκηνές. Στο κέντρο υπάρχει μια γυναικεία φιγούρα που κρατά ένα κλαδί ελιάς. Γύρω της, μικρές εικόνες από τη ζωή της γειτονιάς: ένα ποδήλατο, ένα τραπέζι με καρέκλες, μια βάρκα, ένα παράθυρο με κουρτίνα. Τα χρώματα είναι ζεστά, με έντονο το κίτρινο και το κόκκινο. Ο τοίχος δεν «φωνάζει». Προσκαλεί.
Τι δείχνει η ζωγραφιά
Όσοι συμμετείχαν λένε ότι η τοιχογραφία δεν έχει μια μόνο ερμηνεία. Κάποιοι βλέπουν τη μνήμη της γειτονιάς. Άλλοι βλέπουν το μέλλον της. Η ελιά συνδέει τις δύο αναγνώσεις: είναι δέντρο που κρατά χρόνια, αλλά και σύμβολο ειρήνης και συνέχειας. Το ποδήλατο θυμίζει τα παιδιά που έμαθαν να ισορροπούν στους δρόμους. Το τραπέζι θυμίζει τα τραπέζια που ανοίγουν και κλείνουν παρέες.
Η δουλειά έγινε με τη βοήθεια επαγγελματιών, αλλά η συμμετοχή ήταν ανοιχτή. Σε δύο απογεύματα, όποιος ήθελε μπορούσε να βάψει ένα μικρό κομμάτι. Κάποιοι έβαψαν μόνο μια γραμμή. Κάποιοι έφεραν παιδιά που άφησαν τα δικά τους χρώματα. Το αποτέλεσμα δεν είναι απόλυτα καθαρό, και αυτό είναι μέρος της γοητείας του. Φαίνονται οι διαφορετικές χειρονομίες. Φαίνεται ότι ο τοίχος φτιάχτηκε από πολλούς.
Η μέρα των εγκαινίων
Στα εγκαίνια, ο δρόμος γέμισε κόσμο. Δεν ήταν μια επίσημη τελετή με κορδέλες. Ήταν περισσότερο μια γιορτή γειτονιάς. Κάποιος έφερε μουσική, κάποιος κεράσματα, τα παιδιά έπαιξαν μπροστά στον τοίχο. Οι κάτοικοι που είχαν δώσει φωτογραφίες τις αναγνώρισαν πάνω στη ζωγραφιά και τις έδειχναν ο ένας στον άλλο. Ένας ηλικιωμένος στάθηκε μπροστά στο σημείο με το καφενείο και δεν μίλησε για αρκετή ώρα. Μετά είπε μόνο: «Έτσι ήταν».
Από εκείνη τη μέρα, η γωνία άλλαξε. Οι περαστικοί σταματούν πιο συχνά. Οι γείτονες άρχισαν να τη χρησιμοποιούν ως σημείο αναφοράς: «θα σε δω στη ζωγραφιά». Τα παιδιά περνούν και δείχνουν το σημείο που έβαψαν. Οι επισκέπτες ρωτούν ποιος το έκανε. Η απάντηση δεν είναι ένα όνομα. Είναι μια λίστα από ονόματα, μερικά γνωστά και πολλά άγνωστα.
Νέες συνήθειες γύρω από έναν καμβά
Η τοιχογραφία δεν έλυσε τα προβλήματα της γειτονιάς. Δεν έφερε θέσεις εργασίας, δεν σταμάτησε την κίνηση, δεν άλλαξε τα πεζοδρόμια. Έδωσε όμως έναν λόγο να σταθείς. Και αυτό, σε μια πόλη που τρέχει, δεν είναι μικρό. Ο Κύκλος Almissa σκοπεύει να καταγράψει τη διαδικασία σε ένα μικρό αρχείο, με φωτογραφίες από τις συναντήσεις και ηχητικές μαρτυρίες. Όχι για να θυμόμαστε πώς βάφτηκε ένας τοίχος, αλλά για να θυμόμαστε πώς μια γειτονιά αποφάσισε να μιλήσει με τα χρώματά της.
Όποιος περάσει από τη γωνία μπορεί να δει τον τοίχο. Όποιος σταθεί λίγο περισσότερο μπορεί να δει και τους ανθρώπους που τον έφτιαξαν. Και ίσως να καταλάβει ότι το πιο σημαντικό έργο δεν είναι η ζωγραφιά. Είναι η συνάντηση που τη γέννησε.